Trong ngành công nghiệp chế biến nông sản truyền thống, sản xuất miến (miến dong, miến khoai, miến sắn, miến gạo) là một lĩnh vực phát triển mạnh mẽ tại nhiều vùng nông thôn Việt Nam. Tuy nhiên, đi kèm với đó là lượng nước thải sản xuất miến chứa hàm lượng ô nhiễm hữu cơ cao, nếu không được xử lý sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Đặc trưng ô nhiễm trong nước thải sản xuất miến
Thành phần và nguồn phát sinh
Nước thải phát sinh từ quá trình sản xuất miến bao gồm:
- Rửa nguyên liệu đầu vào: khoai, sắn, dong riềng.
- Tách bã, lọc tinh bột, lắng lọc nước hồ.
- Rửa bồn chứa, nhà xưởng và thiết bị chế biến.
Thành phần nước thải có đặc điểm:
- COD: 3.000 – 6.000 mg/L.
- BOD5: 1.800 – 4.000 mg/L.
- Tổng chất rắn lơ lửng (TSS): 800 – 2.500 mg/L.
- pH thường dao động từ 4 – 6, có thể gây ăn mòn thiết bị nếu tái sử dụng.
- Mùi hôi từ hợp chất hữu cơ và quá trình lên men.
Mức độ ảnh hưởng đến môi trường
Nếu nước thải sản xuất miến không được xử lý đúng quy trình, nó sẽ:
- Gây hiện tượng phú dưỡng tại sông hồ do giàu dinh dưỡng.
- Tạo mùi hôi thối, phát sinh ruồi nhặng ảnh hưởng sức khỏe.
- Làm giảm nồng độ oxy hòa tan trong nước, giết chết thủy sinh vật.
- Nhiễm bẩn nguồn nước sinh hoạt nếu thấm xuống mạch nước ngầm.

Phân tích tính chất dễ và khó trong xử lý nước thải sản xuất miến
Điểm thuận lợi là nước thải có tỷ lệ BOD/COD cao, cho thấy khả năng xử lý sinh học tốt. Tuy nhiên, khó khăn nằm ở:
- Lượng chất rắn cao, dễ gây tắc nghẽn hệ thống xử lý.
- Biến động lớn về lưu lượng theo mùa sản xuất.
- Một số hợp chất gây bọt và dầu mỡ thực vật làm giảm hiệu quả hiếu khí.
Do đó, việc thiết kế hệ thống xử lý nước thải cần tính đến tính chất đặc thù và quy mô của từng cơ sở.
Các giai đoạn xử lý nước thải sản xuất miến
Tiền xử lý – Bảo vệ thiết bị
- Lưới chắn rác: loại bỏ tạp chất lớn như vỏ củ, xơ thực vật.
- Bể lắng sơ cấp: loại bỏ bã hữu cơ nặng và cặn tinh bột.
- Bể điều hòa có sục khí nhẹ: cân bằng lưu lượng và tránh lên men tạo mùi.
Xử lý kỵ khí – tiết kiệm năng lượng
- Bể UASB hoặc Biogas composite: phân hủy kỵ khí phần lớn COD, sinh khí metan có thể thu hồi.
- Hiệu suất loại bỏ COD có thể đạt 60–70%.
Xử lý sinh học hiếu khí – làm sạch triệt để
- Aerotank truyền thống hoặc MBR: vi sinh vật tiêu thụ phần BOD còn lại.
- Cần đảm bảo hệ thống sục khí đủ công suất và ổn định nhiệt độ.
Xử lý hoàn thiện
- Bể lắng 2 – lọc áp lực: giảm TSS, tăng độ trong.
- Khử trùng bằng UV hoặc Clo: đảm bảo không còn vi sinh vật gây bệnh.
- Xả ra môi trường khi đạt chuẩn QCVN 40:2025/BTNMT – Cột B hoặc A tùy vị trí xả thải.

Mô hình xử lý áp dụng cho cơ sở vừa và nhỏ
Việt Phát khuyến nghị mô hình kết hợp sinh học hiếu khí – kỵ khí phù hợp với cơ sở 20–50m³/ngày:
- Bể tách rác thô – bể điều hòa.
- Bể UASB xử lý COD.
- Bể Aerotank xử lý BOD – bể lắng.
- Lọc áp lực – bể khử trùng – hồ sinh học.
- Xả thải hoặc tái sử dụng nước tưới cây, vệ sinh.
Ưu điểm:
- Vận hành đơn giản.
- Chi phí đầu tư – duy trì phù hợp với hộ sản xuất.
- Có thể tận dụng khí biogas và bùn vi sinh làm phân compost.
Một số lưu ý khi thiết kế và vận hành
- Cần thu gom nước thải riêng với nước mưa.
- Phải có hồ chứa dự phòng để tránh xả thải vượt công suất khi cao điểm mùa vụ.
- Định kỳ kiểm tra tải trọng hữu cơ và bùn để điều chỉnh công suất hợp lý.
- Hướng dẫn công nhân sơ chế nguyên liệu, giảm thất thoát tinh bột ra nước thải.

Kết luận
Nước thải sản xuất miến là loại nước thải đặc thù, có hàm lượng hữu cơ cao và dễ xử lý sinh học nếu thiết kế đúng quy trình. Việc áp dụng hệ thống xử lý nước thải phù hợp sẽ giúp cơ sở sản xuất đảm bảo tuân thủ pháp luật, bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị sản phẩm. Đối với các địa phương có làng nghề miến truyền thống, cần quy hoạch hệ thống xử lý nước thải tập trung hoặc hỗ trợ mô hình xử lý tại chỗ theo cụm hộ.
Nếu bạn là chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, hay kỹ sư môi trường đang cần tư vấn thiết kế hệ thống xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn. Hãy liên hệ với Xử Lý Nước Thải Việt Phát để được tư vấn lên phương án tối ưu.
Công ty TNHH Thiết Bị Máy Và Công Nghệ Môi Trường Việt Phát
- Địa chỉ nhà máy: Lễ Khê, Phường Tùng Thiện, TP Hà Nội
- Hotline: 0932 333 299 – 0986 924 889
- Kênh: Youtube Xử Lý Nước Việt Phát
Xử Lý Nước Thải Việt Phát – Vì Sứ Mệnh Bảo Vệ Tài Nguyên Môi Trường.

