Ngành chế biến thủy sản là một trong những ngành kinh tế trọng điểm của Việt Nam, với hàng nghìn nhà máy chế biến cá, tôm, mực, nghêu, sò… tập trung tại các khu công nghiệp ven biển. Tuy nhiên, đi kèm với sự phát triển đó là lượng nước thải thủy sản phát sinh rất lớn mỗi ngày, chứa hàm lượng ô nhiễm hữu cơ cao và dễ gây suy thoái môi trường nước mặt. Do đó, việc xây dựng hệ thống xử lý nước thải thủy sản đạt chuẩn không chỉ là yêu cầu bắt buộc của pháp luật, mà còn là giải pháp chiến lược giúp doanh nghiệp phát triển bền vững.
Nguồn phát sinh và đặc tính nước thải thủy sản
Nguồn phát sinh
Nước thải trong ngành thủy sản phát sinh từ nhiều công đoạn sản xuất:
- Rửa nguyên liệu: Là công đoạn đầu tiên, loại bỏ bùn đất, máu và các tạp chất trên thân cá, tôm, mực…
- Chế biến: Bao gồm các bước cắt, phi lê, hấp, luộc, tách vỏ, đóng gói, làm lạnh,… tạo ra nước thải chứa nhiều chất hữu cơ dễ phân hủy.
- Vệ sinh thiết bị, nhà xưởng: Góp phần làm tăng lượng nước thải dầu mỡ, chất tẩy rửa, và vi sinh vật.
- Nước thải sinh hoạt: Phát sinh từ khu ăn ở, sinh hoạt của công nhân trong nhà máy.
Tổng lượng nước thải có thể dao động mạnh trong ngày, đặc biệt vào các ca sản xuất cao điểm.

Đặc tính của nước thải thủy sản
Đặc trưng cơ bản của nước thải thủy sản là hàm lượng chất hữu cơ, protein, lipid và dầu mỡ cao. Một số chỉ tiêu điển hình:
| Chỉ tiêu | Đơn vị | Khoảng giá trị |
| BOD5 | mg/L | 700 – 2.500 |
| COD | mg/L | 1.000 – 4.000 |
| TSS | mg/L | 300 – 1.000 |
| Dầu mỡ | mg/L | 50 – 250 |
| Tổng Nitơ | mg/L | 30 – 150 |
| Tổng Photpho | mg/L | 5 – 25 |
| pH | – | 6,5 – 8,5 |
Chính sự dao động lớn này khiến việc xử lý nước thải thủy sản trở nên phức tạp, đòi hỏi công nghệ phải linh hoạt, hiệu quả và ổn định trong mọi điều kiện vận hành.
Tác động của nước thải thủy sản đến môi trường
Nếu không được xử lý đạt chuẩn, nước thải thủy sản gây ra nhiều hệ lụy:
- Ô nhiễm nguồn nước mặt: Do BOD, COD cao làm giảm oxy hòa tan, gây chết cá và thủy sinh.
- Gây mùi hôi khó chịu: Quá trình phân hủy protein và chất béo sinh ra NH₃, H₂S, mercaptan – là nguyên nhân chính gây mùi tanh, thối.
- Tích tụ bùn hữu cơ: Làm bồi lắng kênh rạch, cản trở dòng chảy.
- Ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng: Vi khuẩn và mầm bệnh từ nước thải có thể xâm nhập vào nguồn nước sinh hoạt.
Vì vậy, việc xử lý nước thải thủy sản đúng quy chuẩn QCVN 11-MT:2015/BTNMT là yếu tố bắt buộc để doanh nghiệp duy trì hoạt động hợp pháp và bảo vệ môi trường.
Quy trình công nghệ xử lý nước thải thủy sản
Một hệ thống xử lý nước thải thủy sản hiện đại thường được thiết kế theo 4 nhóm công đoạn chính: tiền xử lý – sinh học kỵ khí – sinh học hiếu khí – xử lý hoàn thiện.
Tiền xử lý
- Song chắn rác: Loại bỏ rác thô, đầu cá, vỏ tôm, xương, da,…
- Bể tách mỡ: Giảm lượng dầu, chất béo để bảo vệ thiết bị.
- Bể điều hòa: Ổn định lưu lượng, pH và tải lượng ô nhiễm, giúp các công đoạn sau hoạt động hiệu quả.
Xử lý sinh học kỵ khí
- Công đoạn này thường sử dụng bể UASB hoặc bể Biogas, nơi vi sinh vật kỵ khí phân hủy chất hữu cơ, sinh ra khí CH₄.
- Hiệu suất xử lý COD có thể đạt 60–80%, giúp giảm đáng kể tải lượng cho quá trình hiếu khí phía sau.
Xử lý sinh học hiếu khí
Sau kỵ khí, nước được đưa sang bể Aerotank hoặc bể MBBR (Moving Bed Biofilm Reactor). Công nghệ MBBR được ưa chuộng trong xử lý nước thải thủy sản vì:
- Tải trọng hữu cơ cao, tiết kiệm diện tích.
- Ổn định khi lưu lượng dao động.
- Dễ bảo trì và vận hành.
Tại đây, vi sinh vật hiếu khí phân hủy các hợp chất hữu cơ còn lại, giảm BOD và Nitơ trong nước.
Xử lý hoàn thiện và khử trùng
- Bể lắng: Tách bùn sinh học.
- Bể khử trùng: Dùng NaOCl tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh.
- Bùn thải: Được nén và ép khô trước khi đem xử lý, đảm bảo an toàn môi trường.

Quy chuẩn và yêu cầu pháp lý
Theo QCVN 11-MT:2015/BTNMT, nước thải chế biến thủy sản được chia làm hai cột giới hạn:
- Cột A: Áp dụng khi xả vào nguồn nước dùng cho cấp nước sinh hoạt.
- Cột B: Áp dụng cho các nguồn nước khác.
Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải tuân thủ:
- Nghị định 08/2022/NĐ-CP: Về quản lý môi trường và cấp phép xả thải.
- Thông tư 10/2021/BTNMT: Về giám sát tự động, liên tục nước thải công nghiệp.
- Luật Bảo vệ môi trường 2020: Quy định trách nhiệm báo cáo định kỳ, quản lý bùn thải và vận hành hệ thống.
Tuân thủ đúng các quy định không chỉ giúp doanh nghiệp tránh vi phạm, mà còn nâng cao uy tín, tạo lợi thế trong xuất khẩu – đặc biệt với các thị trường yêu cầu chứng nhận môi trường như EU, Nhật Bản.
Giải pháp xử lý nước thải thủy sản tại Việt Phát
Xử Lý Nước Thải Việt Phát là đơn vị chuyên thiết kế – chế tạo – lắp đặt hệ thống xử lý nước thải thủy sản trên toàn quốc, với năng lực kỹ thuật cao và kinh nghiệm triển khai cho nhiều dự án.
Ưu điểm nổi bật của hệ thống xử lý nước thải thủy sản do Việt Phát tư vấn, thi công
- Tư vấn giải pháp công nghệ phù hợp đặc tính nước thải từng nhà máy.
- Thiết bị chế tạo bằng vật liệu composite, inox, hoặc bê tông cốt thép, bền trong môi trường mặn.
- Tích hợp công nghệ MBBR, MBR, AOPs tùy yêu cầu xả thải.
- Tự động hóa điều khiển PLC, giảm nhân công vận hành.
- Hiệu suất xử lý cao: COD giảm >90%, BOD giảm >95%, mùi được kiểm soát triệt để.
Ngoài thiết kế mới, Việt Phát còn nhận nâng cấp – cải tạo hệ thống xử lý nước thải thủy sản cũ, đảm bảo đạt chuẩn QCVN, tiết kiệm năng lượng và giảm chi phí bảo trì.

Kết luận
Nước thải thủy sản là nguồn ô nhiễm đặc thù với tải lượng hữu cơ cao, chứa nhiều dầu mỡ và vi sinh vật. Việc áp dụng đúng giải pháp công nghệ xử lý không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định môi trường, mà còn nâng cao hình ảnh thương hiệu, hướng tới sản xuất bền vững. Với kinh nghiệm thực tiễn và đội ngũ kỹ sư chuyên ngành, Xử Lý Nước Thải Việt Phát cam kết mang đến giải pháp xử lý nước thải thủy sản hiệu quả, tiết kiệm và đạt chuẩn QCVN 11-MT:2015/BTNMT, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các nhà máy chế biến hiện nay.
Nếu bạn đang tìm kiếm giải pháp xử lý nước thải hiệu quả, chi phí hợp lý, liên hệ ngay với đội ngũ kỹ sư của Xử Lý Nước Thải Việt Phát để được khảo sát và tư vấn chuyên sâu:
Công ty TNHH Thiết Bị Máy Và Công Nghệ Môi Trường Việt Phát
- Địa chỉ nhà máy: Lễ Khê, Phường Tùng Thiện, TP Hà Nội
- Hotline: 0932 333 299 – 0986 924 889
- Kênh: Youtube Xử Lý Nước Việt Phát
Xử Lý Nước Thải Việt Phát – Vì Sứ Mệnh Bảo Vệ Tài Nguyên Môi Trường

